Yaşa Göre Sağlık Kontrolleri: Hangi Yaşta Hangi Kontroller Yapılmalı?
Sağlık ihtiyaçları yaşamın her döneminde değişir. Çocuklukta büyüme ile gelişim izlenirken yetişkinlikte metabolik değerler öne çıkar. İleri yaşlarda ise kalp sağlığı ile kanser taramaları daha önemli hale gelir. Doktor tarafından planlanan yaşa göre sağlık kontrolleri belirti vermeden ilerleyebilen hastalıkların erken dönemde fark edilmesine yardımcı olabilir.
Kontrol takvimi yalnızca doğum tarihine bakılarak oluşturulmaz. Kişinin cinsiyeti ile aile öyküsü kadar mevcut hastalıkları da değerlendirilir. Kullanılan ilaçlar ile yaşam alışkanlıkları da test sıklığını değiştirebilir. Bu nedenle genel öneriler kişiye özel hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.
Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Hangi Kontroller Yapılmalı?
Çocukluk dönemindeki takipler yalnızca hastalık aramaya yönelik değildir. Büyümenin beklenen hızda ilerleyip ilerlemediği de değerlendirilir. Sağlık Bakanlığı tarafından ilk bir yaşta en az dokuz izlem önerilir. Altı yaşına kadar toplam 16 izlem yapılması hedeflenir. 6 ile 19 yaş arasında ise yılda bir izlem planlanır.
Çocukluk çağındaki rutin sağlık kontrolleri sırasında boy ile kilo ölçümü yapılabilir. Baş çevresi bebeklikte yakından takip edilir. Görme ile işitme değerlendirmeleri yaşa uygun dönemlerde gerçekleştirilir. Aşı takvimi de her muayenede gözden geçirilir.
Ergenlik döneminde fiziksel gelişimin yanında ruhsal iyilik hali önem kazanır. Hekim gerekli gördüğünde kansızlık ile vitamin eksiklikleri için tetkik isteyebilir. Ailede erken yaşta gelişen bir hastalık varsa takip programı genişletilebilir. Düzenli izlem çocuğun gelişim basamaklarının bütüncül biçimde değerlendirilmesini sağlar.
20’li ve 30’lu Yaşlarda Sağlık Kontrolleri Neleri Kapsar?
Genç yetişkinlikte kişinin kendisini sağlıklı hissetmesi kontrole ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. Tansiyon yüksekliği veya kan şekeri bozukluğu uzun süre belirgin yakınma oluşturmayabilir. Bu yıllarda yapılan düzenli sağlık kontrolleri, ileride oluşabilecek risklere karşı başlangıç değerlerinin belirlenmesini sağlar.
Doktor değerlendirmesine bağlı olarak genç yetişkinlerde şu kontroller planlanabilir:
- Boy ile kilo ölçümü
- Beden kitle indeksi değerlendirmesi
- Kan basıncı ölçümü
- Ağız ile diş muayenesi
- Göz sağlığı kontrolü
- Kan şekeri ile kan yağlarının incelenmesi
Kadınlarda rahim ağzı kanseri taraması ulusal programdaki yaş ölçütlerine göre gündeme gelir. Erkeklerde ise aile öyküsü ile bireysel riskler dikkate alınır. Cilt değişiklikleri de muayene sırasında değerlendirilmelidir. Yetişkinlikte oluşturulan kontrol alışkanlığı sonraki dönemlerin sağlık planlamasını kolaylaştırır.
40’lı Yaşlarda Hangi Testler Önem Kazanır?
Kırklı yaşlarla beraber kalp ve damar hastalıklarına ilişkin risk değerlendirmesi daha belirgin hale gelir. Sağlık Bakanlığı kaynaklarında 40 yaş üstündeki bireyler için kardiyovasküler risk değerlendirmesine yer verilir. Hangi yaşta hangi testler yapılmalı? sorusunun yanıtı ise kişinin sağlık geçmişine göre farklılaşır. Hekim, tansiyon ile kan şekeri kadar kolesterol değerlerini de birlikte inceleyebilir.
Kadınlarda meme sağlığına yönelik klinik değerlendirmeler ile taramalar önem taşır. Erkeklerde prostat sağlığı bireysel riskler doğrultusunda ele alınabilir. Tiroid fonksiyonları ile karaciğer ve böbrek değerleri de doktorun gerekli gördüğü aralıklarla kontrol edilebilir.
Görme sorunları ile işitme değişiklikleri günlük yaşamı etkilemeye başlamadan fark edilebilir. Ailede kalp hastalığı veya kanser öyküsü bulunması standart takvimi değiştirebilir. Kırklı yaşlarda sürdürülen yıllık sağlık kontrolleri yalnızca test yaptırmayı değil sonuçların önceki yıllarla karşılaştırılmasını da kapsar.
50 Yaşından Sonra Hangi Taramalar Yapılmalı?
Elli yaş sonrasında kronik hastalıkların görülme olasılığı artabilir. Kanser taramaları ile kemik sağlığı değerlendirmeleri daha fazla önem kazanır. Türkiye’deki ulusal program kapsamında 50 ile 70 yaş arasındaki kadınlar ile erkeklere iki yılda bir gaitada gizli kan testi uygulanması önerilir.
Hekim tarafından uygun görülen yaşa göre yapılması gereken testler şu değerlendirmeleri içerebilir:
- Kalp ve damar hastalığı risk analizi
- Kolorektal kanser taraması
- Meme sağlığı incelemeleri
- Kemik yoğunluğu ölçümü
- Göz dibi ile göz tansiyonu kontrolü
- İşitme değerlendirmesi
- Böbrek ile karaciğer fonksiyon testleri
Altmışlı yaşlardan itibaren denge ile hareket kabiliyeti de izlenebilir. Kullanılan ilaçların birbirleriyle etkileşimi hekim tarafından gözden geçirilmelidir. Hafıza değişiklikleri ile günlük işlevlerde yaşanan güçlükler muayene sırasında paylaşılmalıdır. İleri yaşta sürdürülen kontroller bağımsız yaşamın korunmasına katkıda bulunabilir.
Check Up Yaşa Göre Nasıl Planlanır?
Standart bir check up paketi herkes için aynı sağlık gereksinimlerini karşılamayabilir. Check up yaşa göre planlanırken kişinin önceki test sonuçları ile aile öyküsü incelenir. Mevcut yakınmalar ile kronik hastalıklar da değerlendirmeye katılır. Gereksiz tetkiklerden kaçınmak için kapsamın doktor önerisiyle belirlenmesi gerekir.
Kontroller her yıl yapılmalı mı? sorusuna tek bir takvimle yanıt verilemez. Tansiyon ölçümü gibi bazı sağlık kontrolleri daha sık uygulanabilir. Görüntüleme yöntemleri ile belirli taramalar ise yaşa ve risk düzeyine uygun aralıklarla planlanır. Kontrol sıklığı hekim tarafından kişisel gereksinimlere göre belirlenmelidir.
Sağlık takibini ertelememek olası risklerin erken fark edilmesine destek olur. Sompo Sigorta Tamamlayıcı Sağlık Sigortası kapsamında sunulan check up hizmetinden poliçe koşulları doğrultusunda yararlanabilirsiniz. Anlaşmalı kurumları ile teminat ayrıntılarını inceleyerek ihtiyaçlarınıza uygun güvence için Sompo Sigorta’dan teklif alabilirsiniz.
