Trafik Kazasında Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

Trafik Kazasında Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?

Trafik kazasında kusur oranı; kaza tespit tutanağı, taraf beyanları, olay yerinden elde edilen fotoğraflar, belgeler ve ilgili sistem kayıtları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Diğer bir deyişle “Kaza kusur oranı nasıl belirlenir?” sorusunun yanıtı, dosyada yer alan verilerin birlikte incelenmesine dayanır. 

İnceleme sürecinde tutanaktaki bilgiler, kazanın oluş şekli, sürücü beyanları ve dosyaya giren diğer deliller bir arada ele alınır. İlk inceleme sigorta şirketleri tarafından yapılır. Dosyanın niteliğine göre sigorta şirketleri ve SBM bünyesindeki Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu kusur değerlendirmesinde rol oynar. Bazı dosyalarda hasar tespiti ve raporlama sürecine eksper mekanizması da eşlik edebilir.

Bu süreçte sürücüler kazada kusur oranı öğrenme ve kazada kusur oranı sorgulama işlemlerine de ihtiyaç duyar. 

Trafik Sigortasında Kusur Oranı Nedir?

Sigorta kusur oranları, kazaya karışan tarafların olaydaki sorumluluk payını yüzde üzerinden gösterir. Başka bir ifadeyle kazada kusur oranı, kazanın oluşumunda kimin ne ölçüde etkili olduğunu ortaya koyar. 

Kusur oranları dosyanın niteliğine göre yüzdesel olarak değerlendirilir. SBM işleyişinde şirketlerin ilk değerlendirmesi çoğunlukla %0, %50 ve %100 oranları üzerinden yapılır. Bu dağılım, tarafların sorumluluk düzeyini gösterdiği gibi hasar ödemesinin yönünü ve kapsamını da doğrudan etkiler.

Kusur oranı, kaza sonrasında trafik sigortası sürecini anlamak isteyen sürücüler için temel başlıklardan biridir. Hasarın kim tarafından karşılanacağı, tazminat hesabının nasıl yapılacağı ve dosyanın sigorta açısından nasıl sonuçlanacağı büyük ölçüde bu oran üzerinden şekillenir. 

Kazalarda Kusur Oranını Kim Belirler?

“Kaza kusur oranını kim belirler?” sorusu, kaza sonrası en çok merak edilen konulardan biridir. Ancak bu süreci tek bir kişi ya da kurum üzerinden açıklamak doğru olmaz. 

Karayolları Trafik Kanunu, kusur değerlendirmesinde esas alınan trafik kuralı ihlallerinin hukuki zeminini kurar, özellikle 84. maddede asli kusur hâlleri sayılır. Maddi hasarlı kazalarda ise değerlendirme, kaza tespit tutanağı ve ek deliller üzerinden işler. 

Dosyanın niteliğine göre sigorta şirketleri, SBM sistemi, Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu ve bazı dosyalarda eksper mekanizması devreye girer. 1 Nisan 2026’da başlayan yeni eksper atama uygulaması, pilot kapsamındaki illerde ve ilgili genelge ile yönetmelik kapsamında eksper atamasına tabi olan maddi hasar dosyalarında uygulanmaya başlanmıştır.

Bu nedenle “Kazada kusur oranını kim belirler?” en net yanıtı; ilk incelemenin sigorta şirketleri tarafından yapıldığı, değerlendirmenin ise dosyanın niteliğine göre SBM sistemi, komisyon ve bazı hâllerde eksper mekanizmasıyla tamamlandığıdır.

Sigorta Şirketlerinin Değerlendirmesi

Sigorta şirketlerinin rolü, dosyanın ilk incelemesini yapmaktır. Kaza dosyası ulaştığında tutanak, fotoğraflar, taraf beyanları ve varsa diğer belgeler kontrol edilir. Eksik, çelişkili ya da kazanın akışıyla uyumsuz görülen noktalar bu aşamada fark edilir. Şirketler ayrıca SBM işleyişi içinde kendi kusur değerlendirmelerini yapar. 

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) Sistemi

SBM, maddi hasarlı trafik kazalarında ortak değerlendirme akışının yürüdüğü sistemdir. SBM’nin açıkladığı işleyişe göre sigorta şirketleri, tutanağı ve varsa fotoğrafları sisteme iletir. Ardından her şirket kendi kusur oranı değerlendirmesini yapar. 

Taraf sigorta şirketleri aynı oranlarda mutabık kalırsa dosya bu aşamada sonuçlanır. Mutabakat sağlanmazsa dosya Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonuna gider. Bu yapı, benzer kazalarda ortak kuralların uygulanmasını amaçlar.

Kaza Tespit Tutanağının Rolü

Kaza tespit tutanağı, kusur değerlendirmesinin temel belgelerinden biridir. Tutanakta yer alan kroki, çarpışma yönü, şerit bilgisi, sürücü anlatımları ve imzalar dosyanın ana çerçevesini oluşturur. SBM işleyişinde de değerlendirme, sisteme girilen tutanak ve varsa ek görseller üzerinden başlar. Bu nedenle tutanağın eksik, hatalı ya da çelişkili düzenlenmesi kusur sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Trafik Kazalarında Kusur Oranları Nasıl Dağıtılır?

Kusur oranları, kazadaki ihlalin ağırlığına göre yüzdelik biçimde dağıtılır. Taraflardan biri tamamen haklı bulunabilir, sorumluluk paylaşılabilir ya da bir tarafın ihlali daha ağır kabul edilebilir. Bu dağılım, olayın nasıl gerçekleştiğine ve hangi trafik kuralının ne ölçüde ihlal edildiğine göre belirlenir.

%0 Kusur Ne Anlama Gelir?

%0 kusur, sürücünün kazada sorumluluğunun bulunmadığını gösterir. Bu durumda haklı tarafın zararı karşı taraftan talep edilir. Dosya sonucunda sürücünün kazanın oluşumuna etkisi bulunmadığı kabul edildiği için ödeme yönü de buna göre şekillenir.

%50 Kusur Durumu

%50 kusur, iki tarafın da kazanın oluşumunda payı bulunduğunu gösterir. Bu sonuç genellikle her iki sürücünün de farklı ölçüde ihlalinin bulunduğu dosyalarda ortaya çıkar. Böyle durumlarda zarar ve ödeme dengesi ortak kusur mantığıyla değerlendirilir. 

%75 Kusur Durumu

%75 kusur, taraflardan birinin daha ağır sorumluluk taşıdığını gösterir. Karşı tarafta da ihlal olabilir, ancak kazanın ana yükü büyük ölçüde tek bir sürücünün üzerindedir. Geçiş hakkı ihlali, kontrolsüz manevra veya açık kural ihlali içeren dosyalarda bu sonuca daha sık rastlanabilir. Ödeme hesabı da bu ağırlık oranına göre yapılır.

Not: SBM’nin kaza tespit tutanağına ilişkin standart işleyişinde sigorta şirketlerinin ilk değerlendirme akışı çoğunlukla %0, %50 ve %100 oranları üzerinden ilerler. Bu nedenle %75, her dosyada uygulanan standart bir başlangıç oranı gibi yorumlanmamalıdır.

%100 Kusur Ne Demek?

“Kusur oranı 100 ne demek?” sorusunun yanıtı, kazanın sorumluluğunun tamamen tek tarafta olduğudur. Arkadan çarpma, hatalı dönüş ya da açık kural ihlali içeren bazı senaryolarda bu sonuca varılabilir. Böyle bir durumda karşı tarafın zararı öne çıkar. Tam kusurlu sürücü açısından ise özellikle kendi hasarı yönünden olumlu bir sonuç beklenmez.

Asli Kusur ve Tali Kusur Arasındaki Fark

Asli kusur, kazaya doğrudan yol açan temel ihlali ifade eder. Kırmızı ışıkta geçmek, karşı şeride geçmek ya da geçiş hakkını açık biçimde ihlal etmek bu gruba örnek gösterilebilir. Tali kusur ise kazaya etkisi bulunan ancak asıl neden sayılmayan ihlalleri ifade eder. Bu ayrım sayesinde kusur oranı dağıtılırken tarafların neden aynı yüzdeye sahip olmadığı daha kolay anlaşılabilir.

Kusur Oranı Sigorta Ödemesini Nasıl Etkiler?

Kusur oranı, sigorta ödemesinin yönünü ve kapsamını doğrudan etkiler. %0 kusurda haklı tarafın talep gücü yükselir. %50 kusurda zarar paylaşımı gündeme gelir. %100 kusurda ise sürücünün kendi hasarı bakımından beklenti ciddi ölçüde daralır. Dosyanın sonucu, hasarsızlık indirimi ve sonraki dönemde prim dengesi üzerinde de etkili olabilir.

Kusur oranı, kaza dosyasındaki en belirleyici başlıklardan biridir. Sürücü açısından mesele yalnızca kimin haklı olduğu değildir. Aynı zamanda ödemenin kime yapılacağı, hangi zararın hangi kapsamda ele alınacağı ve sigorta geçmişinin nasıl etkileneceği de bu sonuca bağlıdır.

Kusur Oranına İtiraz Edilebilir mi?

Evet, kusur oranına itiraz edilebilir. Dosyada eksik incelenen bir nokta varsa, sonradan fotoğraf ya da kamera kaydı ortaya çıktıysa veya tutanakta gerçeği yansıtmayan bir bölüm bulunduğu düşünülüyorsa yeniden değerlendirme talep edilebilir. İtirazın güçlü olabilmesi için başvurunun yeni ve destekleyici belgelerle yapılması gerekir.

Kusur Oranına Nasıl İtiraz Edilir?

İlk adım, yeni ek belgelerle birlikte ilgili sigorta şirketine başvurmaktır. SBM’nin açıkladığı işleyişe göre şirketler arası mutabakatla sonuçlanan kusur oranlarına itiraz etmek isteyen sigortalılar, bu başvuruyu 5 iş günü içinde yapabilir. 

Bu süre içinde itiraz edilmezse ya da yapılan başvuru sonucunda kusur oranında değişiklik olmazsa, uyuşmazlığın çözümü için Sigorta Tahkim Komisyonu veya özel hukuk yollarına başvurulabilir.

İtiraz Sonrasında Süreç Nasıl İşler?

Dosya, yeni sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde yeniden değerlendirilebilir. Yeni delilin niteliğine göre önceki sonuç değişebilir ya da aynı kalabilir. Burada belirleyici olan unsur, yeni sunulan belgelerin kazanın oluş şekline ve kusur değerlendirmesine somut katkı sağlayıp sağlamadığıdır. Yetersiz bulunan başvurularda ilk değerlendirme korunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik kazasında kusur oranını kim belirler?

Sigorta şirketleri ilk kusur değerlendirmesini kaza tespit tutanağı, taraf beyanları, fotoğraflar ve ilgili kayıtlar üzerinden yapar. Şirketler arasında mutabakat sağlanmazsa dosya SBM bünyesindeki Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonuna iletilir.

%100 kusurlu olunca sigorta ödeme yapar mı?

Karşı tarafın zararı, poliçe kapsamı ve limitler çerçevesinde değerlendirilir. Sürücünün kendi hasarı yönünden ise aynı kapsamda bir ödeme beklenmez.

Çift taraflı kazada kusur oranı nasıl hesaplanır?

Çift taraflı kazalarda kusur oranı, tarafların ihlallerinin birlikte incelenmesiyle hesaplanır. Tutanak, fotoğraflar ve dosyadaki diğer belgeler değerlendirilir. Sonuç yüzdesel kusur dağılımı üzerinden belirlenir.

Kusur oranı sigorta tazminatını etkiler mi?

Evet, doğrudan etkiler. Ödeme miktarı, talebin yönü ve dosyanın sonucu kusur oranına göre şekillenir.

Kaza tespit tutanağı kusur oranını belirler mi?

Tek başına belirlemez. Ancak kusur değerlendirmesinde kullanılan en önemli veri kaynaklarından biridir.